Ostatnia aktualizacja: 23.05.2018 r., godz. 11:57
            Ilość wizyt w ciągu ostatnich 30 dni - 26.478
separatorgoraprzod
A A A

Wybór i rezygnacja z kasowej metody rozliczania VAT

Gazeta Podatkowa

Mały podatnik VAT ma prawo do wyboru metody kasowej rozliczania VAT. Aby mógł w ten sposób rozliczać VAT, musi złożyć stosowne zawiadomienie w tej sprawie. Stosowanie wybranej metody kasowej jest bezwzględnie obowiązujące w pewnym okresie. Metodę tę należy bowiem stosować przez 12 miesięcy. Przy czym prawo do niej można także utracić.

Kasowa metoda rozliczania VAT

Jak wynika z podstawowej zasady ustalania momentu powstania obowiązku podatkowego, obowiązek podatkowy w VAT powstaje w dniu dokonania dostawy towarów (wykonania usługi), a jeżeli wcześniej podatnik otrzyma całość lub część zapłaty, powstaje on z chwilą otrzymania tej zapłaty. Mały podatnik może jednak wybrać szczególną metodę rozliczania VAT, tzw. metodę kasową. Polega ona na tym, że obowiązek podatkowy w odniesieniu do dokonywanych dostaw towarów i świadczenia usług powstaje:

1) z dniem otrzymania całości lub części zapłaty - w przypadku dokonania dostawy towarów lub świadczenia usług na rzecz czynnego podatnika,

2) z dniem otrzymania całości lub części zapłaty, nie później niż 180. dnia, licząc od dnia wydania towaru lub wykonania usługi - w przypadku dokonania dostawy towarów lub świadczenia usług na rzecz podmiotu innego niż wymieniony w pkt 1.

Otrzymanie zapłaty w części powoduje powstanie obowiązku podatkowego w tej części.

Określa to art. 21 ust. 1 ustawy o VAT.

Oznacza to, że dopóki kontrahent nie ureguluje należności, to mały podatnik rozliczający się metodą kasową nie będzie odprowadzał podatku należnego. Natomiast w sytuacji, gdy kontrahentem będzie osoba niebędąca czynnym podatnikiem podatku VAT, obowiązek podatkowy powstaje z dniem otrzymania całości lub części zapłaty, nie później jednak niż 180. dnia, licząc od dnia wydania towaru lub wykonania usługi.


Z kasowej metody rozliczania VAT mogą korzystać tylko mali podatnicy,

 
Podatnik, który zamierza stosować kasową metodę rozliczania VAT, musi złożyć pisemne zawiadomienie naczelnikowi urzędu skarbowego w terminie do końca miesiąca poprzedzającego okres, za który będzie stosował tę metodę. Zgłoszenia dokonuje się na druku VAT-R poprzez zaznaczenie w poz. 39 kwadratu 1 i podanie okresu, od którego podatnik będzie stosował metodę kasową. Warto w tym miejscu przywołać interpretację indywidualną Dyrektora Krajowej Informacji Skarbowej z dnia 2 czerwca 2017 r., nr 0112-KDIL4.4012.26.2017.2.JK. Organ podatkowy wyjaśnił, że zawiadomienie w formie pisemnej powinno zostać złożone naczelnikowi urzędu skarbowemu w terminie do końca miesiąca poprzedzającego okres, za który rozpocznie się stosowanie metody kasowej. Skuteczne złożenie zawiadomienia powoduje to, że od pierwszego dnia następnego okresu podatnik stosuje metodę kasową. Wymóg złożenia zawiadomienia nie oznacza obowiązku uzyskiwania zgody organu podatkowego na stosowanie tej metody. Przez samo złożenie zawiadomienia podatnik uzyskuje prawo do metody kasowej. Wybranie metody kasowej powoduje, że obowiązek podatkowy powstaje na zasadzie kasowej. Wybór ten jest obowiązujący w pewnym okresie. Ze stosowania tej metody nie można bowiem zrezygnować przez 12 miesięcy.

Należy tutaj zaznaczyć, że przepisy o VAT nie określają żadnych dodatkowych warunków, poza posiadaniem statusu małego podatnika, aby podatnik mógł stosować metodę kasową rozliczania VAT. Z metody tej może więc skorzystać mały podatnik, który np. sprzedaje towary lub świadczy usługi objęte odwrotnym obciążeniem.

Ponadto mali podatnicy stosujący kasową metodę rozliczania podatku VAT dokumentują transakcje fakturami, na których muszą zamieścić oznaczenie "metoda kasowa". Faktury te, poza tym dodatkowym oznaczeniem, powinny zawierać wszystkie elementy, jakie są wymagane przy sporządzaniu zwykłych faktur.

Z kasowej metody rozliczeń podatku VAT w 2018 r. korzystać mogą mali podatnicy, czyli podatnicy:

- u których wartość sprzedaży wraz z kwotą podatku należnego nie przekroczyła w poprzednim, czyli w 2017 r. kwoty 5.176.000 zł,
- prowadzący przedsiębiorstwo maklerskie, zarządzający funduszami inwestycyjnymi, zarządzający alternatywnymi funduszami inwestycyjnymi, będący agentem, zleceniobiorcą lub inną osobą świadczącą usługi o podobnym charakterze, z wyjątkiem komisu - jeżeli kwota prowizji lub innych postaci wynagrodzenia za wykonane usługi (wraz z kwotą podatku) nie przekroczyła w 2017 r. kwoty 194.000 zł.

Odliczenie VAT

Mali podatnicy rozliczający podatek VAT metodą kasową, w odmienny sposób korzystają również z prawa do odliczenia VAT naliczonego. Mogą oni odliczyć podatek naliczony nie wcześniej niż w rozliczeniu za okres, w którym dokonali zapłaty za zakupione towary czy usługi. Wynika to z art. 86 ust. 10e ustawy o VAT. Mogą oni także skorzystać z terminu odliczenia VAT naliczonego wskazanego w art. 86 ust. 11 ustawy o VAT. Jeżeli zatem mały podatnik nie odliczy podatku naliczonego w terminie określonym w art. 86 ust. 10e ustawy o VAT, czyli w rozliczeniu za okres, w którym dokonał zapłaty za nabyte towary czy usługi, ma możliwość skorzystania z tego prawa w rozliczeniu za jeden z dwóch następnych okresów rozliczeniowych.

Odliczenie w terminie późniejszym możliwe jest wyłącznie poprzez korektę deklaracji na podstawie art. 86 ust. 13 ustawy o VAT, czyli w ciągu 5 lat, licząc od początku roku, w którym powstało prawo do odliczenia VAT naliczonego.

Deklaracje VAT

Podatnicy stosujący kasową metodę rozliczania VAT składają, co do zasady, kwartalne deklaracje VAT (art. 99 ust. 2 ustawy o VAT). Jednak ustawodawca wskazał wyjątki od tej reguły. Z kwartalnego rozliczenia VAT nie mogą korzystać nowi podatnicy. W takim przypadku podatnik zobowiązany jest do składania deklaracji VAT za okresy miesięczne (VAT-7) przez okres 12 miesięcy począwszy od miesiąca, w którym dokonana została rejestracja, jednak w tym okresie może stosować kasową metodę rozliczania VAT. Dyrektor Krajowej Informacji Skarbowej w interpretacji indywidualnej z dnia 2 czerwca 2017 r., nr 0112-KDIL4.4012.26.2017.2.JK, wyjaśnił, że na podstawie art. 99 ust. 3a pkt 1 ustawy o VAT, podatnik zobowiązany jest do składania miesięcznych deklaracji VAT w ciągu pierwszych 12 miesięcy prowadzenia działalności gospodarczej, lecz nie traci prawa do rozliczania metodą kasową.

Kwartalnych deklaracji nie mogą składać także mali podatnicy rozliczający VAT metodą kasową, którzy w danym kwartale lub w poprzedzających go 4 kwartałach dokonali dostawy towarów, o których mowa w załączniku nr 13 do ustawy o VAT (tzw. towarów wrażliwych), chyba że łączna wartość tych dostaw netto nie przekroczyła, w żadnym miesiącu z tych okresów, kwoty 50.000 zł. Do wartości 50.000 zł nie wlicza się dostaw niektórych paliw, dokonanych na warunkach wskazanych w art. 99 ust. 3b ustawy o VAT.

Jak wynika z wyjaśnień Ministerstwa Finansów zawartych w broszurze "Zmiany wprowadzone ustawą z dnia 26 lipca 2013 r. o zmianie ustawy o podatku od towarów i usług oraz niektórych innych ustaw...", gdy u podatnika stosującego kasową metodę rozliczania VAT wartość sprzedaży towarów wrażliwych przekroczy 50.000 zł, podatnik traci prawo do kwartalnego rozliczania VAT, ale nadal może stosować kasową metodę rozliczania. Pomimo że wyjaśnienia zawarte w tej broszurze dotyczyły zmian wprowadzonych do ustawy o VAT od 1 października 2013 r., można przyjąć, że stanowisko w niej prezentowane jest nadal aktualne.

Ponadto należy podkreślić, że po przekroczeniu limitu 50.000 zł podatnik musi składać deklaracje VAT miesięczne począwszy od rozliczenia za dany kwartał, albo dopiero od kwartału następnego - na zasadach analogicznych, jak przy przekroczeniu limitu określonego dla statusu małego podatnika.

Utrata prawa do kasowej metody rozliczania VAT

Mały podatnik traci prawo do rozliczania podatku metodą kasową począwszy od rozliczenia za miesiąc następujący po kwartale, w którym wartość sprzedaży przekroczyła limit ustalony dla małego podatnika (art. 21 ust. 4 ustawy o VAT). Jednak na podstawie art. 99 ust. 5 ustawy o VAT po przekroczeniu tego limitu podatnik zobowiązany jest do składania deklaracji za okresy miesięczne począwszy od rozliczenia za pierwszy miesiąc kwartału:

1) w którym przekroczono omawiany limit - jeżeli przekroczenie kwoty nastąpiło w pierwszym lub drugim miesiącu kwartału, a w przypadku gdy przekroczenie limitu nastąpiło w drugim miesiącu kwartału, deklaracja za pierwszy miesiąc kwartału jest składana w terminie do 25. dnia miesiąca następującego po drugim miesiącu kwartału,

2) następującego po kwartale, w którym przekroczono tę kwotę - jeżeli przekroczenie kwoty nastąpiło w trzecim miesiącu kwartału.

Wskazana zasada dotyczy także podatników, którzy zrezygnowali z rozliczania VAT metodą kasową.

Warto tutaj zwrócić uwagę na art. 99 ust. 2 ustawy o VAT, zgodnie z którym mali podatnicy, którzy wybrali metodę kasową, składają w urzędzie skarbowym deklaracje podatkowe za okresy kwartalne, w terminie do 25. dnia miesiąca następującego po każdym kolejnym kwartale. Zatem, w myśl tego przepisu, mali podatnicy, którzy tracą prawo do rozliczania podatku metodą kasową, i korzystają z tej metody rozliczeń do końca kwartału, w którym przekroczyli ustawowy limit, powinni za ostatni kwartał, w którym to przekroczenie nastąpiło, złożyć jeszcze kwartalną deklarację. Dopóki podatnik rozlicza VAT metodą kasową, powinien, na podstawie art. 21 ust. 4 i art. 99 ust. 2 ustawy o VAT rozliczać VAT kwartalnie.

Jednakże biorąc pod uwagę literalne brzmienie art. 99 ust. 5 ustawy o VAT, jeżeli wartość sprzedaży przekroczy limit właściwy dla małego podatnika np. w listopadzie 2017 r., to podatnik utraci prawo do stosowania metody kasowej dopiero od stycznia 2018 r. Jednak już od rozliczenia za październik 2017 r. musi składać deklaracje VAT za okresy miesięczne (przykład).

Zapłata otrzymana po utracie prawa do metody kasowej

Jak wskazano wcześniej, mały podatnik rozliczający się metodą kasową traci do niej prawo począwszy od rozliczenia za miesiąc następujący po kwartale, w którym przekroczył kwotę określoną w art. 2 pkt 25 ustawy. W praktyce może się zdarzyć, że podatnik już po utracie prawa do stosowania kasowej metody otrzyma zapłatę od swojego kontrahenta. Wówczas może powstać problem, kiedy powinien rozliczyć podatek VAT należny.

Ustawodawca wskazał, że w przypadku utraty lub rezygnacji z prawa do stosowania metody kasowej, rozliczanie podatku naliczonego odbywa się na zasadach określonych w art. 86 ust. 10e ustawy o VAT. Zgodnie z tym przepisem prawo do obniżenia kwoty podatku należnego o kwotę podatku naliczonego w odniesieniu do nabytych przez małego podatnika towarów i usług, w okresie stosowania przez niego metody kasowej, powstaje nie wcześniej niż w rozliczeniu za okres, w którym podatnik dokonał zapłaty za te towary i usługi.

Podobnie będzie z obowiązkiem podatkowym od czynności wykonanych przed utratą lub rezygnacją z kasowej metody rozliczeń. Tak więc, jeżeli podatnik traci prawo do kasowej metody rozliczania VAT lub z tej metody rezygnuje, podatek należny od czynności, dla których jeszcze nie powstał obowiązek podatkowy (w związku z brakiem zapłaty), rozlicza na dotychczasowych zasadach.

Przykład

Mały podatnik rozliczający VAT metodą kasową w październiku 2017 r. przekroczył limit określony w art. 2 pkt 25 ustawy o VAT. Oznacza to, że od stycznia 2018 r. utracił on prawo do rozliczania VAT metodą kasową. Zatem do końca IV kwartału 2017 r. nadal korzysta z kasowej metody rozliczeń, jednak na mocy art. 99 ust. 5 ustawy o VAT ma obowiązek rozliczania VAT w miesięcznych deklaracjach.

Podstawa prawna

Ustawa z dnia 11.03.2004 r. o VAT (Dz. U. z 2017 r. poz. 1221 ze zm.)

TERMINARZ KSIĘGOWY

separatorgoraprzod
IIIIIIIVVVIVIIVIIIIXXXIXII
Wydawnictwo Podatkowe GOFIN poleca w sklepie internetowym www.sklep.gofin.pl
Biuletyn Informacyjny dla Służb Ekonomiczno-Finansowych Ukazuje się co 10 dni
więcej »
Ubezpieczenia i Prawo Pracy Dwutygodnik
więcej »
Poradnik VAT Dwutygodnik
więcej »
Zeszyty Metodyczne Rachunkowości Dwutygodnik
więcej »
Przegląd Podatku Dochodowego Dwutygodnik
więcej »
Gazeta Podatkowa Ukazuje się w poniedziałki
i czwartki
więcej »
Wydawnictwo Podatkowe
środa, 23 maja 2018 r.
gofin
sgk
www.czasopismaksiegowych.pl
forum
sklep
gazeta podatkowa
 
Wydawnictwo Podatkowe GOFIN sp. z o.o., ul. Owocowa 8, 66-400 Gorzów Wlkp., tel. 95 720 85 40, faks 95 720 85 60